على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2643

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

قربان ( qerb n ) و ( qorb n ) م . ع . قرب قربا و قربانا و قرنانا . مر . قرب ( qorb ) . قربان ( qorb n ) و ( qarb n ) ا . ع . آنچه بدان به خدا تقرب جويند . و نديم و همنشين خاص پادشاه . ج : قرابين . قربان ( qorb n ) ا . پ . نيام و جعبهء كمان . قربان ( qorb n ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فدا و گريان و سربها و گيريان . و صدقه . و ذبح . و نذر . و قربان كردن : فدا كردن و كشتن گوسپند و يا جاندار ديگرى را جهة صدقه و نذر و تقرب به خدا . و عيد قربان : عيد گوسپند كشان كه روز دهم ذى حجه باشد . قربانان ( qarb n ne ) ص . ع . تثنيهء قربان . يق : قدحان قربانان . قربانگاه ( qorb n - g h ) ا . پ . محل ذبح قربانى . قربانى ( qorb ni ) ا و ص . پ . هر جاندارى كه جهة تقرب به خدا و يا نذر و يا صدقه ذبح كنند و كريان و كريان و فدا . و قربانى كردن : ذبح كردن جهة قربان و فدا كردن . قربانيون ( qarb niyun ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - بابونهء گاو چشم . قربة ( qerbat ) ا . ع . مشك . و مشك شير . و مشك يك كرانه دوخته . ج : قربات ( qerb t ) و ( qareb t ) و ( qereb t ) و قرب ( qerab ) . و عرق القربة : نكبت و بدبختى . قربة ( qorbat ) و ( qorobat ) ا . ع . خويشى . و نزديكى . و هر چيز كه موجب تقرب به خدا گردد . ج : قربات ( qorb t ) و ( qorab t ) و ( qorob t ) و قرب ( qorab ) . قربت ( qorbat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز كه موجب تقرب به خدا گردد . قربة ( qarabat ) ا . ع . پرى . و آب . و هر چيز كه آوند را بپرى رساند . قربج ( qorbaj ) ا . ع . دكان مىفروش . قريز ( qorboz ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - فريبنده . و حيله . قربشوش ( qarbacuc ) ا . ع . رخت خانه . قربغه ( qorbaqe ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - وزغ و غوك و قرباغه . قربق ( qorbaq ) ا . ع . دكان تره فروش . و دكان مىفروش . و نام بصره . قربوت ( qarabut ) ا . ع . قربوت السرج : كوههء زين . قربوس ( qarbus ) ا . ع . كوههء زين . ج : قرابيس . قربوسان ( qarbusane ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو قربوس زين . قربوله ( qarbule ) ا . پ . نوعى از عشقه . قربى ( qarb ) ص . ع . مؤنث قربان . ج : قراب ( qer b ) . قربى ( qorb ) ص . ع . مؤنث اقرب . يقال : هى قربى . قربى ( qorb ) ا . ع . نزديكى . و خويشى . و نزديكى بواسطهء رحم . و رحم . و ذو القربى : خويشاوند و قوم خويش . قربى ( qorb ) م . ع . قرب قربا و قربى . مر . قرب ( qorb ) . قرپوس ( qarpus ) ا . پ . بلندى پيش زين و كوههء زين و قاش زين و زين كوده . قرة ( qerat ) ا . ع . قرة البلاد بلغة اهل حجاز : مرگا مرگى . مرقرءة ( qer'at ) . و نيز قرة : گلهء گوسپندان . يقال : هو اكثر منه قرة يعنى گلهء گوسپندان او بيشتر است . و نيز قرة : عيال مرد . و گرانى . و پير سالخورده . و هنگام بيمارى گوسپندان و شتران . و بردبارى ( اسم است و قار را ) . يق : رجل حسن القرة اى حسن الوقار . قرة ( qerat ) م . ع . و قرقرة ( از باب ضرب ) : بردبار گرديد و آهستگى نمود . و وقر العظم قرة ( مجهولا ) . مر . وقر ( vaqr ) . قرة ( qarrat ) ص . ع . مؤنث قر . يق : ليلة قرة : شب خنك . قرة ( qarrat ) و ( qorrat ) م . ع . قرت عينه قرة و قرة و قرورا ( از باب ضرب و سمع ) : خنك گرديد چشم او و سپرى شد گريهء او و ديد آنچه را كه مشتاق بوى بود . و قررت به عينا قرة و قرة ( نيز از باب سمع و ضرب ) : خنك گرديد به آن چشم من . و كذا : قر اليوم يعنى خنك گرديد روز و به اين معنى اخير از باب نصر نيز آيد . قرة ( qerrat ) ا . ع . سرما . و خنكى سرما . و براى شدت عطش گويند : حرة على قرة . و ذهب قرتها يعنى گذشت زمانى كه در آن بيمارى مىآمد . قرة ( qorrat ) ا . ع . آنچه در تك ديگ چسبيده باشد از شوربا و توابل ريزه‌ها و جز آن . و يك دفعه . يق : رمت الناقة ببولها قرة يعنى يك دفعه كميز انداخت آن ماده شتر . و قرة العين : آنچه بدان خنكى چشم دست دهد . و نيز قرة العين : تره تيزك آبى . و نام مردى . و ابو قرة : بوقلمون . قرة ( qorrat ) و ( qarrat ) و ( qerrat ) ا . ع . غوك و قرباغه . قرت ( qart ) ا . پ . ديوث و قلتبان و به چشم خودبين . قرت ( qort ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - جرعه . و قرت قرت : جرعه جرعه . قرت ( qarat ) ا . ع . برف . و آب منجمد .